Alzheimer Erken Teşhisi İçin Çoklu Biyobelirteç Tespitine Yönelik Elektrokimyasal Empedans Temelli Biyosensör Sistem Bileşenlerinin Geliştirilmesi

PROJE HEDEFLERİ

Alzheimer hastalığı, genellikle ilerleyen yaşlarda gördüğümüz bir nörodejeneratif hastalıktır. Bu hastalık, sinir hücrelerinin bağlantılarının kopması ve uzun vadede sinirlerin ölmesi ile karakterizedir, bilişsel kapasite ve hafızanın azalması gibi semptomlara neden olur. Bu hastalığın teşhisi karmaşık ve zaman alıcıdır. Teşhis süresini kısaltmak ve hastalığın tedavisini desteklemek için kandaki protein belirteçlerine yönelik hızlı, hassas ve spesifik bir teste ihtiyaç duyulmaktadır. Günümüzde Alzheimer hastalığının (AH) tanısında yardımcı yöntem olarak beyin omurilik sıvısından (BOS) alınan örneklere ELISA testi uygulanmaktadır. Ancak BOS alımının invaziv olması nedeniyle, periferik kan gibi daha kolay alınabilen örneklerde biyobelirteçlerin çalışılması tercih edilmektedir. Proje kapsamında alzheimer hastalığının oluşumundan yaklaşık 15 yıl öncesinden hastalığın kandaki belirteçleri üzerinden tespitine yönelik biyosensör sistem prototipi geliştirilmesi hedeflenmektedir. Geliştirilecek olan biyosensör, Alzheimer’ın erken tespiti ile hastalığın seyrini izleme, zamanında müdahale ve tedaviye yönelik kritik ihtiyaçları karşılayacağı düşünüldüğü için ekonomik açıdan katma değeri yüksek bir yerli ürün ve hizmet oluşturma potansiyeline sahiptir. Projede;

1. Alzheimer hastalığının erken teşhisine yönelik Tübitak MAM, İzmir Biyotıp ve Genom Merkezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa ve İzmir Ekonomi Üniversitesi işbirliği içerisinde seçilen iki biyobelirtecin (Amyloid beta ve GFAP proteinlerin) kandan tespiti için elektrokimyasal temelli mikro-akışkan biyosensör geliştirilecektir.
2. Bu çalışma kapsamında, TÜBİTAK MAM, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Medipol Üniversitesi iş birliği ile in siliko modelleme çalışmaları ile biyobelirteçlere özgü peptit dizileri belirlenecek ve bu diziler TÜBİTAK MAM tarafından katı hal peptit sentez yöntemiyle sentezlenecektir.
3. İlgili belirteçlere spesifik olduğu belirlenen peptitler, İÜC Nanoteknoloji ve Biyoteknoloji Enstitüsü, Yıldız Teknik Üniversitesi ve TÜBİTAK MAM iş birliği ile geliştirilecek olan PDMS tabanlı mikroakışkan sistem üzerine immobilize edilerek yapay örneklerle biyosensör ölçümleri alınacaktır.
4. APYÖK-İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa projesinde hasta örnekleri kullanılarak mikroakışkan biyoçipler üzerinde biyosensör test ve validasyon çalışmaları gerçekleştirilecektir.