Tanı, Tarama, Görüntüleme ve Tedavide Kullanılabilecek; Epilepsi, ALS ve Migren Biyobelirteçlerine Spesifik, Özgün Moleküllerin Geliştirilmesi

PROJE HEDEFLERİ

Nörodejeneratif hastalıklar, sinir hücrelerinin zamanla kaybına ve sinir sisteminin işlevlerindeki bozulmalara yol açan bir grup hastalığı tanımlar. Bu hastalıklar, genellikle ilerleyici bir seyir gösterir ve bireylerin yaşam kalitesini ciddi şekilde etkiler. Nörodejeneratif hastalıkların teşhisi genellikle klinik gözlem, görüntüleme testleri ve bazı belirli biyobelirteçlerin ölçümünü içerir. Ancak, bu hastalıkların erken teşhisi ve izlenmesi için daha etkili belirteçlerin geliştirilmesi büyük önem taşır. Yeni teşhis moleküllerinin keşfi, hastalıkların daha erken aşamalarda tanınmasına ve tedaviye daha erken müdahale edilmesine olanak tanır. Bu, hastaların yaşam kalitesini artırır ve hastalıkların ilerlemesini yavaşlatabilir. Projede, epilepsi, ALS gibi nörodejeneratif hastalıkların yanı sıra migren gibi nörolojik rahatsızlıklar için seçilen biyobelirteçlere spesifik yüksek afinite gösteren moleküllerin ve epilepside GABA_A alt reseptörlerindeki benzodiazepin bölgelerine yönelik afinite gösteren moleküllerin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu proje çalışmasında nörodejeneratif hastalıklarla ilgili yeni teşhis ve tedavi moleküllerinin geliştirilmesi için yenilikçi ve çok disiplinli bir araştırma yürütülecektir. Projede:

1. Epilepsi teşhisinde ve nörogörüntülemede oldukça önemli olan Flumazenil etken maddesinin hedef aldığı GABA_A alt reseptörlerinin moleküler modellemesi ile bu etken maddeye alternatif olabilecek aday peptit molekülleri belirlenecektir.
2. Belirlenen peptidler, TÜBİTAK MAM bünyesinde katı hal peptit sentez yöntemi ile yüksek saflıkta üretilerek karakterize edilecek ve ilgili proteine karşı en yüksek afinite gösteren moleküller SPR çalışmaları ile belirlenerek in-vitro ve in vivo çalışmalar için APYK-2 (Proje 7) projesine iletilecektir.
3. APYK-2 projesinde (Proje 7) en iyi aday olarak belirlenen 3-5 adet peptit, APYÖK Proje 5’de protokole uygun bir şekilde işaretlenerek peptit tabanlı radyonüklid farmasötik bileşik elde edilecek ve mikro PET/CT görüntüleme çalışmaları gerçekleştirilecektir.
4. ALS’nin erken teşhisine yönelik APYK-3 (Proje 8) projesinden PNA tabanlı biyosensör için baz dizilimleri çıktı olarak alınacaktır. Yine aynı projede geliştirilecek olan elektrokimyasal temelli biyosensör yüzeylerin geliştirilmesi çalışmalarına girdi sağlaması için, ALS’nin tespitine yönelik ilgili miRNA’lara spesifik PNA molekülleri katı hal peptit sentez yöntemiyle TÜBİTAK MAM’da sentezlenecek ve APYK-3 (Proje 8) projesine verilecektir.
5. HMGB1 proteinine yönelik yüksek afinite gösteren peptit bazlı moleküller ve mir146 için APYK-2 projesinin bir çıktısı olarak bilgisi alınacak baz dizilimine yönelik PNA moleküllerinin sentezleri gerçekleştirilerek ilgili çalışmalar için APYK-8 (Proje 14, 15), APYK-4 (Proje 9) ve APYK-2 (Proje 7) projelerine girdi olarak iletilecektir.